بهروز میرزایی شیرمرد
تماس با من
پروفايل من
نويسنده (هاي) وبلاگ بهروز میرزایی شیرمرد
آرشيو وبلاگ
      وبلاگ رسمی بهروز میرزایی شیرمرد (روزنامه نگار مستقل)
اداره اوقاف تکاب و لزوم شفاف سازی اذهان مردم نويسنده: بهروز میرزایی شیرمرد - یکشنبه ٢٠ امرداد ۱۳٩٢

مدتی است که در شهرستان تکاب بحث درباره موقوفات سلیمان خان افشار چه در فضای مجازی و چه در بین مردم کوچه و بازار نقل محافل شده است و هر کس به ظن خود داد سخن می کند و به تجزیه و تحلیل مسئله می پردازد.

وقف سنت حسنه ای است که به برکت دین اسلام در میان مسلمانان رواج پیدا کرد و با تاکید ائمه به یک تاسیس حقوقی مهم در جامعه اسلامی مبدل گشت .

اما این کار خداپسندانه سال هاست که به یکی از دغدغه های مهم مردم تکاب علی الخصوص در معاملات ملکی تبدیل شده است.

تقریبا 3 هفته پیش بود که آقای اصغر مدنی در وبلاگ شخصی خود اقدام به انتشار متن وقفنامه سلیمان خان افشار به همراه سوالاتی از مسئولان اداره اوقاف تکاب کردند که به خاطر درگیری همیشگی مردم با مسئله موقوفات سلیمان خان افشار،بسیار مورد استقبال رسانه های تکابی در فضای مجازی و مخاطبانشان قرار گرفت و این مسئله موجب شد تا جحت الاسلام والمسلمین برادری ریاست اداره اوقاف با انتشار جوابیه ای  در فضای نت به مطلب مذکور پاسخ دهند که البته با توجه به سوالات مطرح شده ،پاسخ های داده شده به نظر قانع کننده نمی آیند!

لذا اینجانب با انتشار مجدد سوالات طرح شده در رسانه ها از مسئولان محترم اداره اوقاف شهرستان تکاب خواهشمندم با دلایل محکم و متقن به سوالات مطرح شده و شبهات ایجاد شده پاسخ گفته ، اذهان افکار عمومی مردم تکاب را روشن سازند.

(بخش اول سوالات مطرح شده در وبلاگ تکاب آفلاین و بخش دوم مطلب منتشر شده توسط آقای مدنی)

1.آیا اگر فردی از فرق ضاله باشد می تواند مالی را وقف کند؟


2.در صورت مثبت بودن جواب سوال 1آیا اگر فرزندانذکور واقف تغییر مذهب داده باشند می توانند متولی موقوفات جدشان باشند؟

3. قطعا سنت حسنه وقف در جهت همیاری ومساعدت مردم قرار داده شده آیا بنظر شما اکنون این همیاری ومساعدت را در امور اوقافی مشاهده می کنیم؟

آیادر محاسبه هزینه های اوقافی بضاعت مالی افراد مد نظر قرار می گیرد؟    مثلا آیایک کارگر فصلی با یکی از متمولین شهر در پرداخت حق پذیره واجاره بها تفاوتی دارند یا نه ؟ 
 
با توجه به اینکه 74 درصد از اراضی تکاب از موقوفات مرحوم سلیمانخان افشار است ،آیا درآمدهای موقوفات طبق نظر واقف(که شرط اساسی است) هزینه می شود؟البته شنیده ها حکایت ازهزینه درآمدهای موقوفات در محل هایی غیر از نظر واقف  می باشد

موقوفات واجرای نیات واقف
به معطوفه مطلبی که در خصوص موقوفات سلیمان خان افشار در وبلاگ تکاب آیسان منتشر گردید.ودر باب وقف ونحوه تعامل تولیت آن با مردم تکاب سئوالاتی طرح واستفتائاتی با مراجع عظام تقلید به عمل آمد.که پس از چندی ، واکنش  مسئولین اداره محترم اوقاف وامور خیریه تکاب را، در برخی از شبکه های مجازی محلّی در پی داشت . که نیازمند توضیحات تکمیلی است ،که در این مرقومه بدلیل احتراز از اطناب سخن با ذکر یک مقدمه کوتاه به چهار نکته بسنده کرده وسایر مقولات را به  مجال دیگری می سپارم .

راقم جوابیه ،در کمال ناباوری سئوالات اینجانب را که بی تردید دغدغه بخش عظیمی از جامعه تکابی است .شبهه افکنی به قصد تشویش اذهان عمومی تلقی نموده وافکارعمومی را عوام وعمل سائل را مذموم ونادرست خوانده اند.گرچه فضای مجازی جای محاجه  ومباهله نیست لیکن ما معتقدیم  پویایی مکتب اهل بیت (ع) وفقه جعفری در تعّدد وتّنوع سئوال وجواب آنست .واین مکتب برخلاف سایر نحله های فکری بویژه کلام اشاعره سئوال کردن را بدعت وامری مذموم نمی پندارد.وسئوال کننده را با اعتزلوا نمی راند.بلکه اندیشه را با اندیشه پاسخ میدهد.شگفتا! کسی که مرّوج و مبلّغ فلسفه احکام شرعی است و بی تردید تبحری کامل در علم اصول وتفقهی تام در فقه دارد .انتظار می رفت؛ قبل از صدور حکم وتعیین حسن وقبح ،با براهین عقلی ونقلی وبا استناد به اجماع نظر فقیهان وقوانین موضوعه کشور سئوالات مطروحه را با سینه گشاده پاسخ بگوید .وبرای تلطیف افکار عمومی وایجاد اعتماد عمومی ،از هر فرصتی استفاده کرده و از میزان ونحوه دریافت عایدات حاصل از اجاره زمینهای اوقافی جار بزند .بدیهی است در لسان روایات جار زدن به خاطر  افعال واعمال شخصی موجبات عجب وافتادن دردام ریاکاری وامری نکوهیده است ولی جار زدن با انگیزه شفاف سازی وآگاهی بخشی مردم که پولشان در چه مسیری صرف می شود یک فضیلت اخلاقی وبسیار ارجمند است .

نکته اول : حق پذیره

 بی گمان واقف در وقفنامه اشاره ایی به دریافت حق پذیره از مستاجران  نکرده است ولی اداره محترم اوقاف از بدو تاسیس مبادرت  به اخذ وجوهی تحت عنوان حق پذیره از مستاجران می نماید.وخاستگاه آن کج فهمی از ماده یک آیین نامه ‌ نحوه‌ و ترتیب‌ وصول‌ پذیره‌ و اهدایی مصوب‌ 65/2/10هیأت وزیران می باشد...


ماده‌ 1 ـ درمواردی که‌ زمین‌ بلامعارض‌ وقفی ابتدائا با اعطای حق‌ تملک‌ اعیان‌ جهت‌ احداث‌ واحد مسکونی و اداری ، خدماتی و صنعتی دارای موافقت‌ اصولی به‌ اجاره‌ واگذار میشود ، مبلغی متناسب‌ با قیمت‌ عادله‌ روز زمین‌ که‌ در هر حال‌ نباید از 30% قیمت‌ آن‌ کمتر باشد طبق‌ نظر کارشناس ‌رسمی دادگستری ویا دو نفر خبره‌ محلی به‌ هنگام‌ تنظیم‌ سند اجاره‌ به‌ عنوان‌ پذیره‌ اهدایی علاوه‌ بر مال‌ الاجاره‌ عادله‌ روز از متقاضی اعم‌ از شخص‌حقیقی یا حقوقی دریافت‌ خواهد شد.

دلیل اول : این ماده  شامل زمینهای بلا معارضی است که ابتدائاً از طرف اداره اوقاف بصورت رایگان به شخصی واگذار شده باشد ، در حالیکه در این شهرستان اولاً: زمین بلامعارض اوقافی وجود ندارد و همه زمینها قبل از آنکه در تولیت اداره مزبور قرار بگیرددر قبض وید مستاجرین بوده است. و دوماً : اداره اوقاف ابتدائاً به کسی زمین واگذار نکرده است .بلکه مردم زمین های تحت مالکیت خودرا از دیگران با قیمت متعارف روز و با پرداخت ثمن معین معامله کرده وسپس اعیانی خودرا برروی آن بنا نموده اند.در حقیقت عرصه را خریده وبا احداث اعیانی عرصه را تابعی از اعیان نموده اند.وطبق همین ماده زمین های موقوفه تکاب مشمول پرداخت حق پذیره نمی شوند ومردم تنها مکلفند سالانه مبلغی حق الاجاره بپردازند.گفتنی است کسی که با پول شخصی قطعه زمینی را مطابق ارزش عرفی ومنطقه ایی بخرد وپس از آن 30%هم به اوقاف بپردازد در این صورت زمین موقوفه چیزی هم بیشتر از زمین غیر موقوفه بهاء پیدا می کند وآن حسنه بودن سنت وقف را در محاق می گذارد وبه ضرر مسلمین است وشارع هم هرگز قانونی جعل نمی کند که به مردم ستم شود.

دلیل دوم : به شرح نظریه شماره 77902/30/86مورخ 30/1/1386فقهای شورای نگهبان در مواردی که واقف نظری نسبت به اخذ پذیره نداشته ویا نظر به عدم اخذ پذیره داشته خلاف موازین شرع شناخته شده است بنابراین اخذ پذیره حجیت شرعی ندارد وخلاف قانون است .

دلیل سوم : نظریه شماره ۱۲۲۳/۷ مورخ ۱/۳/87 نظریه اداره کل حقوقی قوه قضائیهدر باره سئوالی است ؛که در مورد اخذ حق پذیره مطرح شده است . (اخذ پذیره توسط اداره اوقاف وامور خیریه طبق مصوبه هیأ ت وزیران ودر مواردی صورت می گیرد که آن اداره محلی را با حق ایجاد اعیانی به کسی اجازه داده باشد ) به تعبیری اداره اوقاف فی البداهه زمین وقفی را  به کسی واگذارنماید  وسپس اجازه دهد که برآن اعیانی استوار کند باید حق پذیره بپردازد.(یعنی مبلغی ناچیز به تولیت اهداء نماید)

نکته دوم :نیات واقف

تحصیل وتامین نیات واقف فرض شرعی است .واقف مرحوم حسب وقفنامه نیت نموده است که عواید حاصله ازاجاره موقوفات صرف عزاداری حضرت سید الشهداءگردد که در حسینیه برپا می گردد.در جوابیه مذکورآمده است ،ضمن تامین نیت واقف ،سازمان حق دارد مازاد درآمد را هرجا که صلاح بداند مصرف کند که به نظر میرسد این نکته ابهام واشکال دارد.

1- مازاد یعنی چیزی اضافی وته مانده .  با سازکارهای موجود اداره اوقاف وامورخیریه ،عایدات مازاد ، چند صدبرابر بیشتر از اصل پولی است که واقف اخذ و هزینه آنرا نیت کرده است 2-براساس ماده 10 آیین نامه  مصوب هیات وزیران ،متولی فقط میتواند مازاد عایدات وقف را در راستای بسط وتوسعه موقوفه هزینه نماید ومجاز نیست به هرنحوی که صلاح بداند هزینه نماید.چنانچه ماده ذیل به صراحت موضوع را روشن می کند.
ماده‌ 10 ـ وجوهی که‌ از محل‌ پذیره‌ و سرقفلی حاصل‌ از اجاره‌ و استیجار رقبات    موقوفه  ویابه‌ عنوان‌ اهدایی دریافت‌ میگردد جزو عواید همان ‌موقوفه‌ محسوب‌ و علی ما قرره‌ الواقف‌ به‌ مصرف‌ میرسد و درصورتی که‌ از عواید مذکورپس‌ از وضع‌ مخارج‌ ضروری و اجرای نظر واقف‌ مبلغ‌ متنابهی باقی بماند که‌ بتوان‌ رقبه‌ جدیدی خریداری و یا اقدام‌ به‌ احداث‌ بنا در قسمتی از اراضی آن‌ نمود ، به‌ منظور استمرار و بقا موقوفه‌ و تامین‌ نظر واقف‌ و تضمین‌ بیشتر آن‌ برای سال‌ های آینده‌ با رعایت‌ صلاح‌ و صرفه‌ وقف‌ و با تحصیل‌ مجوز از سرپرست‌ سازمان‌ عمل‌ خواهد شد.

اداره اوقاف باید تبیین نماید که واقف چهار دنگ قریه تکانتپه را برای انجام چه امر خیری وقف کرده وبرای انجام آن امر خیر سالیانه چه مقدار پول لازم است وفقط میتوان آن مقدار پول را در بین تمامی رقبات (منازل ، مغازه ها وادارات وباغات وزمینهای کشاورزی بایر ودایر.......)تقسیم کرد وفقط آنرا اخذ کرد.

 

فلذا به نظر می رسد راه معقول ومعمول آنست که همه ساله مقدار پولی که جهت اجرای نیت واقف وهزینه های مخارج ضروری تولیت لازم است پیش بینی گرددوحق الاجاره موقوفات را برپایه آن از مستاجرین دریافت نموده واگر مختصر مازادی ماند آنهم مطابق قانون هزینه نمود ودر غیر اینصورت ظلمی فاحش وستمی ناروا درحق واقف وشهروندان صورت می گیرد.

 

نکته سوم :حق الاجاره

 

امورخیریه یک بنگاه اقتصادی  نیست که پیوسته به  افزایش سود دهی بیندیشد بلکه مأمن وپناهگاهی است که  دستگیری مستمندان اولویت اوست .امور خیریه  نباید در راهی گام بردارد که  سال به سال به فکر ارتقاء چندین برابر حق الاجاره ها باشد .فلذا توفیق خدمت بیشتر آنست که مساعی مجدانه بخرج دهد تا جایی که میسور است از مردم اجاره کمتری گرفته شود .یا حداقل براساس تورم موجود و شاخص بهای بانک مرکزی مبادرت به افزایش اجاره ها نماید ولی عملاً این اصل رعایت نمی شود .وبعضاً اجاره ها تا چندین برابر سنوات قبل گرفته می شود.

 

نکته چهارم :نرخ اجاره بهای یکسان

 

150سال پیش زمانی که تکان تپه دیهی کوچک ومتجاوزاز  17 خانوار بوده  واقف مرحوم عرصه این زمینها را وقف عام کرده وهمه زمینها برای کشاورزی بوده وارزش  یکسان داشته است وبعدها مردم با پول خود برآن اعیانی بنا کرده ویا خریداری نموده اند وسنت معمول در تولیت موقوفات بوسیله وراث واقف دریافت اجاره بهای یکسان بوده است فلذا اجاره عرصه برای تمامیه مردم باید یکسان باشد .تا وقف آلوده به نوسانات بازارو درهم ودینار نگردد.زیرا هم نظر واقف آن بوده وهم اینگونه عمل می شده است.

 

در پایان شهادت میدهم که هدفی جز تبیین جایگاه عظیم وقف ندارم ودر پی آن هستم چهره زنگار بسته این سنت نیکوی اسلام عزیز را غبارروبی نمایم و بضاعت اندک علمی خود را وقف ،سنت پسندیده وقف می نمایم تا از سوداگری برهانم ونیت واقف مرحوم را که بسط وگسترش تعزیه داری حضرت سید الشهداء است می ستایم .

 

  نظرات ()
مطالب اخير نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران استخدام می نماید برخورد سلبی درجمع آوری عرضه قلیان‌ها کارساز نیست استیضاح هیچ وزیری در فراکسیون امید منتفی نیست جوابیه معاون فرماندار تکاب به یک مطلب نمی‌توان با هدف بی‌خبر ماندن مردم، به سانسور روی آورد فرماندار با عباسی چه می کند...؟ سلامی دوباره.... واکنش دکتر هاشمی به شایعات الحاق دانشگاه آزاد تکاب به میاندوآب، تضعیف جایگاه تکاب و تشدید وابستگی میان اختیارات شوراها و انتظارات مردم شکاف عمیقی وجود دارد
دوستان من دل نوشته های من (سنبله برنجی) وبلاگ شخصی عباس حسین پور شورای اسلامی تخت سلیمان وبلاگ طرفداران سلیمی نیا پایگاه خبری وتحلیلی مفید پایگاه اطلاع رسانی شیز تکاب شهر گمشده ارومیه مجله ی انگلیسی تکاب هیات کوهنوردی تکاب رضا دشتی برنجه rohollahmirzaee شورای شهر تکاب اعتدال نیوز-تکاب English Center بانك كتاب ميلاد فرمانداری تکاب شهاب کامپیوتر طبیعت تکاب یاشار گوهری آبشار قینرجه برتر از گوهر ترنج خاتون ارومیه نیوز تکاب آیسان تکاب اخگر فاش آنلاین آوای تکاب عصر ایران کرد پرس تخت نیوز باران امید آینانیوز تابناک ورزش ايراني پرتال زيگور طراح قالب